ნანახია: 420

"ბიზნესი უნდა იყოს თავისუფალი ყოველგვარი მოულოდნელობებისგან და ამ საკითხის გადაჭრას მხოლოდ პოლიტიკური ნება ესაჭიროება"

ნიკო ლეკიშვილი

- ბატონო ნიკო, როგორ შეაფასებთ ქვეყანაში შექმნილ ვითარებას. სახეზეა ტერიტორიული მთლიანობის ჩიხში შესული პრობლემა, სახეზეა ეკონომიკური კრიზისიც, მოსახლეობის ნახევარზე მეტი სიღატაკის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს, იზრდება მიგრაცია, ჩვენ ხომ არ ვამუქებთ, როგორია თქვენი ხედვა?
- ეს პროცესები არ არის მარტო საქართველოსთვის დამახასიათებელი. კრიზისმა მთელი მსოფლიო ჩააგდო ასეთ მდგომარეობაში, როდესაც ეკონომიკური განვითარება არა თუ ფერხდება, არამედ ხდება გარკვეულწილად უკუსვლა, ეს იწვევს უმუშევრობის ზრდას, შემოსავლების შემცირებას და ა.შ. მეორე მხრივ, ცხადია, გრძელდება ომის სინდრომი, ტერიტორიების დაკარგვა ქმნის ფსიქოლოგიურ პრობლემებს, არ ხდება ახალი ბიზნესების წამოწყება. ომმა და ეკონომიკურმა კრიზისმა ინვესტორებიც ფრთხილი გახადა. ამას გარკვეულწილად მოჰყვა გაღარიბება, უმუშევრობა და და შედეგად, მიგრაციაც გაიზარდა. ეს პროცესები ასე უნდა აიხსნას. ჩვენ კიდევ გაგვიმართლა, რომ მივიღეთ ძალიან დიდი დახმარება დონორი ქვეყნებისგან, რამაც საგრძნობლად შეამცირა კრიზისისგან მომდინარე დარტყმა. ჩვენთან, როგორც პატარა და საერთაშორისო ეკონომიკასთან ნაკლებად ინტეგრირებულ ქვეყანასთან, ეკონომიკურმა კრიზისმა ცოტა დაიგვიანა, როცა დაიწყება აღმავლობა, ეს აღმავლობაც შედარებით გვიან მოვა.
ჩამოთვლილი მიზეზები ისეთი გენეზისისაა, რომ მას კედელივით წინააღმდეგობას ვერცერთი ხელისუფლება ვერ გაუწევდა. კრიზისთან ბრძოლა სწორედ ინფრასტრუქტურული პროექტების წახალისებით და ყველა ისეთი ხასიათის პროექტის წახალისებით უნდა განხორციელდეს, რომლებიც ქვეყნის შიგნით იწვევს სახსრების ბრუნვას და შეძლებისდაგვარად ბევრი სამუშაო ადგილის შექმნას და პარალელურად ძველი სამუშაო ადგილების შენარჩუნებას.A
მე ვფიქრობ, რომ მძიმე პერიოდი კვლავ გაგრძელდება და მხოლოდ მომავალი წლის დასაწყისიდან ძალიან ნელა დაიწყება ამ პრობლემებიდან გამოსვლა. საქართველოში, ბოლო წლებში, ისე განვითარდა ეკონომიკა, რომ ძირითადად მუშაობდა სამშენებლო სექტორი, რომელიც კრიზისმა დეპრესიაში ჩააგდო. სამრეწველო პოტენციალიც ძალიან მყიფეა, მხოლოდ კვების მრეწველობის ობიექტები თუ იხსნება და ისიც ძალიან მცირე მასშტაბის. საბანკო სექტორიც დეპრესიულ მდგომარეობაშია და ბანკები თითქოს "შემნახველ სალაროებადაა" ქცეული. ბანკები არ ცდილობენ ეკონომიკაში ჩარევას. მათი გაგება შეიძლება, მაგრამ ასე დიდხანს გაგრძელება, კრიზისიდან გამოსვლის დაწყებას კიდევ გადაავადებს.
- თქვენ, როგორც ბიზნესმენი, კარგად ხართ ჩახედული სამშენებლო ინდუსტრიის პრობლემებში. ეს სფერო ფაქტობრივად გაჩერებულია. რა არის ამის მიზეზი - რუსეთთან ომისა და მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისის გავლენა თუ "ფინანსური პირამიდების" ფართოდ გამოყენება ამ ბიზნესში?
- აქ მიზეზთა ერთობლიობაზე უნდა ვისაუბროთ, თუმცა, პროცენტულად რომ ავიღოთ, პრობლემის შექმნაში, სადღაც 10%- ს მივცემდი "ფინანსური პირამიდების" პრაქტიკას. გაცილებით დიდი გავლენა იქონია საბანკო სექტორის მიერ დაკრედიტების შეჩერებამ, რამაც პრაქტიკულად ბაზარზე მყიდველი გააქრო.
სამშენებლო სექტორში დიდძალი ხალხი იყო დასაქმებული, უცხოეთში წასული ჩვენი თანამემამულეებისგან შემოდიოდა თანხები ამ ბიზნესში, ფული ტრიალებდა. ეს ყველაფერი ფაქტობრივად გაჩერდა და შედეგიც სახეზეა. ამას თან დაურთეთ, რომ სამშენებლო ინდუსტრიაზეა მიბმული ბევრი სხვა სფერო, მაგალითად, სარემონტო სამუშაოების ბიზნესი მთელი თავისი განშტოებებით, იქნება ეს ელექტროგაყვანილობისთვის თუ მოსაპირკეთებლად საჭირო მასალები, ავეჯი და ა.შ.
მე გეტყვით, რომ დღეს გაჩერებული მშენებლობების 30% რომ დასრულდეს, ბიუჯეტი აქედან სხვადასხვა გადასახადის სახით 60-80 მილიონს მიიღებს. სწორია ის მიდგომა, რასაც ხელისუფლება და კერძოდ ქალაქის მერია "ძველი თბილისის ახალი სიცოცხლის" პროექტით ახორციელებს, მაგრამ ამ პროექტის მეორე ეტაპი, რატომღაც გაჭიანურდა. ამ საქმეს გაჭიანურება არ მოუხდება.
- თქვენ გამოცდილი პოლიტიკოსი ბრძანდებით, უშუალო და თვითმხილველი ბოლო 20 წლის განმავლობაში ამ რეგიონში დატრიალებული გეოპოლიტიკური ქარბორბალასი. დღეს რაღაც იცვლება. თქვენი აზრით, რა? ჩვენი პროევროპული, პროამერიკული და ანტირუსული პოლიტიკის ფონზე, რას უნდა ისახავდეს მიზნად ირანთან დაახლოება, მითუმეტეს, მაშინ, როცა გაერომ სულ ახლახანს სანქციები მიიღო ირანის წინააღმდეგ, რომელსაც ჩინეთმაც და გარკვეულწილად რუსეთმაც კი დაუჭირა მხარი.
- ირანთან აქტიური ურთიერთობა ადრეც გვქონდა, მაგრამ კულტურული კავშირების დონეს ის მაინცადამაინც ვერ გასცდა, რადგან ირანის ეკონომიკა არ არის ისეთი მასშტაბის და გაქანების, რომ მასთან ღრმა ინტეგრირება მოახდინო. ამას დაამატეთ მისი კარჩაკეტილი ბუნება, რასაც მსოფლიო თანამეგობრობის მხრიდან მის მიმართ დაწესებული სანქციებიც თან ერთვის. მე ვფიქრობ, რომ ამ საერთო განწყობას და პოლიტიკას ჩვენ არც ახლა გავცდებით. რაზეც თქვენ საუბრობთ, ირანთან დაახლოების კონტექსტში, არ მგონია, ამან რაიმე სერიოზული განვითარება ჰპოვოს და გასცდეს კულტურული ურთიერთობების დონეს. სხვა შემთხვევაში, პოლიტიკური თვალსაზრისით, ამან შესაძლოა გარკვეული უხერხულობები შეგვიქმნას წამყვან ქვეყნებთან ურთიერთობაში.
საერთოდ, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საუკუნეების განმავლობაში ჩვენ ირანთანაც და თურქეთთანაც ისტორიული მტრობა გვქონდა და ჩვენი ისტორიული ტერიტორიები დღეს ამ სახელმწიფოების გამგებლობაშია, მაგრამ დრო გადის, დრო იცვლება და ურთიერთობები რეგულირდება. ამით იმის თქმა მინდა, რომ, ცხადია, ჩვენ ყველა გოჯი მიწისთვის თავი უნდა დავდოთ, მაგრამ პარალელურად საჭიროა ურთიერთობის დარეგულირება რუსეთთანაც.
- უკან მოვიტოვეთ კიდევ ერთი არჩევნები. გკითხავთ, რამდენად დემოკრატიული იყო ახლახანს ჩატარებული თბილისის მერის პირდაპირი და ადგილობრივი თვითმმართვლობის არჩევნები ქვეყანაში. არსებითად ქვეყანაში ყველაფერი უცვლელი დარჩა. მისცა რამე ამ არჩევნებმა საქართველოს?
- რა თქმა უნდა, მისცა. საქართველოს ამ არჩევნებმა დაანახა ის, რომ არჩევნები არ არის მარტო ლაპარაკი. მოდით, პირდაპირ ვთქვათ, არავითარი ადგილობრივი არჩევნები თბილისის გარდა არ ყოფილა. არჩევნები იყო მარტო თბილისში. რეგიონებში ოპოზიციას, პრაქტიკულად, არსად ჰყოლია თავისი წარმომადგენლები. პოზიცია კი მუშაობდა სერიოზულად. ეს გვაჩვენებს, რომ პოლიტიკური ცხოვრების რეალიზმი არის ძალიან დაბალ დონეზე და აქ მხოლოდ ამბიციებია და არაორგანიზებულობა. ასე, არჩევნების მოგებაზე პრეტენზიის ქონა, არასერიოზულია. პარტიული ორგანიზაციული სტრუქტურები არც ერთ ოპოზიციურ სუბიექტს არ აქვს. ჩვენთან ხომ ასეა - ტელევიზორში ვინც ჩანს, ის არის პარტია. არადა, ასე პოლიტიკური წარმატების მიღწევა არ ხდება.
- როგორ შეაფასებდით არჩევნების წინ და საარჩევნო კომპანიის მსვლელობაში მმართველი პარტიის და ოპოზიციის, ცალკეული პარტიების საქმიანობას, მონაწილეობა უფრო სწორი იყო ამ არჩევნებში, თუ ბოიკოტი, რას იტყოდით ახალი პოლიტიკური პარტიების გამოჩენაზე სარბიელზე და ახალი სახეების გამოჩენაზე პოლიტიკურ არენაზე?
- პოლიტიკაში ბოიკოტის რეჟიმში ყოფნა, გრძელვადიან პერსპექტივაში, წარმატების მომტანი არ მგონია იყოს. პოლიტიკაში შეიძლება დღეს არ გქონდეს ამ ეტაპზე დიდი შანსები, მაგრამ თუ გაქვს ხანგრძლივი სტრატეგია, რომ საზოგადოებამ გაგიცნოს შენ და შენი პოლიტიკური მოძრაობის მიდგომები, მაშინ, ყველა შანსი უნდა გამოიყენო და უნდა მიიღო აქტიური მონაწილეობა პროცესებში. ამ მხრივ, ამ არჩევნებმა რამდენიმე ახალი პოლიტიკური ძალა გამოაჩინა, მაგალითად გიორგი ლაღიძე და მისი პოლიტიკური პარტია და ნიკა ივანიშვილი და "სახალხო დემოკრატები". "სახალხო დემოკრატებს", ამ სამი-ოთხი თვის პარტიას, უკვე ამ არჩევნებში ჰქონდა, ჩემი აზრით, საკმაოდ საინტერესო მესიჯები. საზოგადოებამ უკვე გაიცნო ისინი. ახლა მნიშვნელოვანია, რა ხალხს შემოიკრებენ და რამდენად შეძლებენ პარტიულ სტრუქტურიზაციას. ამ შემთხვევაში მათ ექნებათ სამომავლო შანსი.
იცით, ასეც ხდება ხოლმე, როგორც სულ ახლახანს ბელგიაში, 40 წელი ელოდა პარტია თავის დროს ბელგიაში და წელს საკმაოდ მოულოდნელად, გაიმარჯვა კიდეც. თუმცა, ცხადია, მთელი ამ ხნის მანძილზე მას გარკვეული წარმატებები ჰქონდა და 10-15 %-ის ფარგლებში მუდამ ფიგურირებდა სხვადასხვა არჩევით სტრუქტურებში. პოლიტიკა ასეთია და თუ ხარ პოლიტიკაში, დიდი მოთმინება გმართებს და დიდი სამუშაოს გაწევის ძალაც უნდა შეგწევდეს.
მე აქვე ერთ საკითხზე მინდა გავამახვილო ყურადღება, - ესაა პარტიებისა და პარტიების ლიდერების პასუხისმგებლობის საკითხი. მე არ მესმის, რომელი ლოგიკით ხდება, რომ სულ აგებ არჩევნებს და პარტიული მმართველობა და პარტიის თავმჯდომარეები არ იცვლებიან. ამ მხრივ, გარკვეული როტაციის პრინციპები მე მხოლოდ რესპუბლიკელებთან მახსენდება. ალბათ, ესეც, ჩვენში პოლიტიკური ცხოვრების ჯერ კიდევ არადამაკმაყოფილებელი ხარისხიდან მომდინარეობს.
- სტატისტიკის უწყება ისევ არ არის სანდო. ვთქვათ, სანდოა, მაშინ, მასზე დაყრდნობით, მთავრობა მთლიანი შიდა პროდუქტის 4%-იან ზრდას პროგნოზირებს. თქვენ კონკრეტული კითხვა - არის თუ არა ქვეყანაში დღესაც ეკონომიკური კრიზისი და რა გზას ხედავთ ამ კრიზისიდან გამოსასვლელად?
- 4%-იანი ზრდა თუ რეალურად დაფიქსირდა, კრიზისი გადალახული იქნება. მე გეტყვით, რომ თუ ის კონკრეტული პროექტები ამუშავდა რაზეც დღეს საქართველოში საუბრობენ, ზრდა, თვალსაჩინო ზრდა, მართლაც იქნება. ახლა საკმაოდ დიდი ყურადღებაა თურქეთიდან და ზოგიერთი სხვა ქვეყნებიდანაც, სერიოზული ინვესტიციების თაობაზე მიდის მოლაპარაკებები. მათი წარმატებით დასრულება უდაოდ მოიტანს მნიშვნელოვან ეფექტს. მე უცხოელთა ახლანდელ გააქტიურებას შევადარებდი პერიოდს, როცა "კოკა კოლა" შემოვიდა საქართველოში. გახსოვთ, ეს იყო 90-იანების შუაწელი, ფაქტობრივად საომარი მდგომარეობა, როცა ქვეყანას განვითარების საკმაოდ ბუნდოვანი პერსპექტივა ჰქონდა. მათ დასახეს რეგიონში მუშაობის გრძელვადიანი სტრატეგია და მოიგეს კიდეც. მე ასეთ მიდგომებს მთელი რიგი ძლიერი დასავლური კომპანიების მხრიდან დღესაც ვხედავ და ეს ძალიან მახარებს.
- ბატონო ნიკო, რა იყო, თქვენი აზრით, ლარის დევალვაციის მიზეზი. მას უკვე მოჰყვა და მოჰყვება მომავალშიც ანუ გაგრძელდება ეს პროცესი - ინფლაცია. რა მიზანშეწონილობა იყო იმისა, რომ დოლარის მიმართ ლარის მკვეთრი ვარდნა განხორციელებულიყო. სავალუტო რეზერვებს მაშინ თუ მოუფრთხილდნენ, დღეს რატომ ხარჯავენ ამ მიზნით საკმაოდ დიდ მოცულობას, სავალუტო რეზერვის?
- დოლართან მიმართებაში ვალუტის გაუფასურება მარტო საქართველოში არ მომხდარა. ეს მოხდა რუსეთშიც და სხვა მეზობელ ქვეყნებშიც. ერთ-ერთი მიზეზი ამისა არის საბერძნეთის კრიზისი, რომლის სალიკვიდაციოდაც ევროპამ საბერძნეთში მოახდინა ძალიან დიდი თანხის შეშვება. ამან გამოიწვია დოლარის გამყარება ევროს მიმართ და, ბუნებრივია, ისეთი ვალუტების მიმართაც, როგორიც ლარია. ევროპის ასეთ ქცევას ბევრი კრიტიკოსი გამოუჩნდა, მაგრამ მე ვთვლი, რომ ევროპული ეკონომიკის მამები აბსოლუტურად სწორად მოიქცნენ, როცა საბერძნეთს არნახული მოცულობის დახმარება გამოუყვეს, რადგან, სხვა შემთხვევაში, ბერძნული კრიზისი ძალიან მალე გადაედებოდა ევროპის სხვა ქვეყნებსაც და სურათი გაცილებით მძიმე იქნებოდა. ახლა ევროპა მართავს პროცესებს და არ მგონია, სავალუტო ბაზრებზე რაიმე გაუთვალისწინებელი მოხდეს. სხვათა შორის, აზიური ქვეყნები ხშირად იმიტომ გამოდიან კრიტიკული სიტუაციებიდან უფრო სწრაფად, ვიდრე დასავლური, რომ იქ გადაწყვეტილებების მიღება, როგორც წესი, გაცილებით სწრაფად ხდება ხოლმე.
ჩვენთან შექმნილ ვითარებაზე კი გეტყვით, რომ საგანგაშოს მაინცა და მაინც ვერაფერს ვხედავ. ერთია, რომ ლარი გაუფასურდა, მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ეროვნული ბანკი ვითარებას ფლობს და სადავეებს ხელიდან არ უშვებს. ცხადია, იყო გარკვეული სპეკულაციური მომენტები ფასების მყისიერ აწევასთან დაკავშირებით, მაგრამ ჩვენი საზოგადოება დღეს აღარაა იმ მდგომარეობაში, რომ სწორად ვერ აღიქვას, რა საიდან მომდინარეობს.
დღეს უმთავრეს ამოცანად მიმაჩნია ბაზარზე ვითარების შენარჩუნება. კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ კრიზისისა და ომის შედეგების გამო, მოსალოდნელი იყო გაცილებით ცუდი შედეგების მიღება, მაგრამ გარე შემოდინებებმა და ინფრასტრუქტურულმა პროექტებმა დიდი სამსახური გაგვიწიეს.
- რამდენად მართებულად მიგაჩნიათ, რომ ეროვნულმა ბანკმა გაასაიდუმლოვა სავალუტო ბირჟაზე კომერციული ბანკების მხრიდან მოთხოვნის მოცულობა?
- ეროვნულ ბანკს ჰყავს საბჭო, რომელიც შეიმუშავებს სტრატეგიებს და გადაწყვეტილებებსაც ის იღებს. თუმცა, მე მიმაჩნია, რომ რაც უფრო გამჭვირვალე და ნათელი იქნება ეს ოპერაციები, მით უფრო მისაღები იქნება იგი ბაზრისთვის და მით უფრო ნაკლებ კითხვებს გააჩენს.
- თქვენ რომ მთავრობის მეთაური იყოთ, რა ნაბიჯებს შესთავაზებდით პირველ რიგში ქვეყანას და საზოგადოებას ეკონომიკის გამოსაცოცხლებლად?
- მე არ მიყვარს საუბარი, როცა იქ არ ვარ, რაზეც ვსაუბრობ. რეკომენდაციების მიცემა ძალიან ადვილია ხოლმე, როცა არ იცი, შიგნით როგორ "იხარშება" ეს ყველაფერი, რა საიდან გამომდინარეობს.
მაინც გეტყვით, რომ მივესალმები პროცესს, რასაც საგადასახადო რეფორმა ჰქვია, თუმცა იგივე კოდექსში აქციზთან და სხვა საკითხებთან დაკავშირებით, გადაწყვეტილებების მიღებამდე გულდადინჯებით დაფიქრებაა საჭირო და მიხარია, რომ ეს თემები ფართო მსჯელობის საგანი გახდა. მთავრობას ხშირად უწევს ხოლმე არაპოპულარული ნაბიჯების გადადგმა. ეს ნაბიჯები კარგად უნდა იყოს გათვლილი, რომ მაქსიმალური ეფექტი მოიტანოს.
მთავრობის დღევანდელ მუშაობაში მე ვხედავ ევროპის მთავრობების ხასიათს, როცა მთავრობა, როგორც პოლიტიკური ორგანო, ღებულობს გადაწყვეტილებებს. მთავრობა არ უნდა იქცეს მხოლოდ სხვისი გადაწყვეტილებების შემსრულებელი, თუ არა, დაემსგავსება უწინდელ აღმასკომს, რაც შედეგს არ მოიტანს.
ყველაზე მთავარი კი არის ის, რომ საქართველოში უნდა აღდგეს ბიზნესმენების მიმართ დადებითი დამოკიდებულება. ბიზნესი არის დოვლათის შემქმნელი, სამუშაო ადგილების შემქმნელი. ბიზნესი უნდა იყოს თავისუფალი ყოველგვარი მოულოდნელობებისგან. ამ საკითხის გადაჭრას მხოლოდ პოლიტიკური ნება ესაჭიროება და მთავარია, ეს ნება მთავრობამ სრულად გამოავლინოს. ასეთი მიდგომა მყისიერ ეფექტს მოგვცემს. ბიზნესი დღეს მომლოდინე მდგომარეობაშია და როგორც კი ის ირწმუნებს, რომ მას ადეკვატურად ეპყრობიან, გარწმუნებთ, მაშინვე გააქტიურდება. ასეთია ბიზნესის ბუნება და მას ანგარიში ყველა მთავრობამ უნდა გაუწიოს.
- თქვენ თბილისის მერი ბრძანდებოდით და ბევრი დამფასებელი ჰყავს თქვენი მერობის პერიოდს. ფაქტობრივად, თქვენ დროს აღდგა დანგრეული საქალაქო მეურნეობა და კულტურული ცხოვრება ქალაქში. ახლა სხვა დროა და სხვა პრინციპები. არ ეკითხებიან არაფერს სპეციალისტებს, არ არსებობს ურბანული განვითარების პრინციპები და ქალაქის განვითარების ურბანული გეგმა. თქვენ რას იტყვით, მოგწონთ შუშის ხიდი სიონთან და ანჩისხატთან, რუსებთან ბრძოლაში დაღუპულთა მემორიალი გმირთა მოედანზე, იპოდრომის სამშენებლო მოედნად გადაქცევა, ვაკის პარკში შენობა-ნაგებობების ჩადგმა. რას იტყვით, როგორ უნდა ვითარდებოდეს თბილისი?
- მე არასდროს ვყოფილვარ და არც ვიქნები შენების წინააღმდეგი. მთავარია, შენება იყოს გააზრებული. სხვა საკითხია, თუ ვინმე დავობს ამა თუ იმ მშენებლობის ფინანსურ მხარესთან დაკავშირებით, - აქ საკითხი უკვე სხვა სიბრტყეში გადადის.
მე დღეს ვხედავ მერიაში ისეთ მიდგომებს, რომლებიც მაიმედებს. დღეს იქ არიან მაღალ პოსტებზე, ვიცე- ერის თუ საქალაქო სამსახურების ხელმძღვანელ თანამდებობებზე არიან ადამიანები, რომლებიც თავის საქმის პროფესიონალები გახლავან და, დარწმუნებული ვარ, მათი გუნდი ნაჩქარევი გადაწყვეტილებების მიღებას არ დაუშვებს.
შუშის ხიდზე მკითხეთ და გეტყვით, რომ სულ ახლახანს ჩამოსული იყო თბილისში აღიარებული იტალიელი არქიტექტორი ფუქსასი. მას ვკითხე აზრი ამ ხიდთან დაკავშირებით და მან იგი, როგორც არქიტექტურული ნაგებობა, გენიალურად შეაფასა. იქვე თქვა, რომ მისი გადასაწყვეტი რომ ყოფილიყო, ხიდს ოდნავ ქვემოთ, გალაკტიონისა და ბარათაშვილის ხიდებს შორის მიუჩენდა ადგილს. ცხადია, ყველას თავისი აზრი აქვს, მაგრამ ეს ხიდი ხომ ჩვენ რიყის მთლიანი კომპლექსის კონტექსტში უნდა აღვიქვათ. საერთოდ, ყველა მასშტაბურ მშენებლობას დრო აფასებს ობიექტურად.
- რამდენად სწორია პარლამენტის გადატანა ქუთაისში, მთავრობის ფოთში და ასე შემდეგ. თბილისის მოსახლეობის შესამცირებლად ადმინისტრაციული ბერკეტების გამოყენება უფრო უპრიანი იქნება თუ ეკონომიკურის. თქვენ ფიქრობთ, რომ დამთავრდა ისტორიული ეპოქა, როცა საქართველოს პოლიტიკური ცენტრი აღმოსავლეთ საქართველოში უნდა ყოფილიყო?
- ვფიქრობ, ეს, უბრალოდ, გაართულებს არსებულ მდგომარეობას. პარლამენტი ისეთი ორგანოა, რომ ხშირად საჭირო ხდება ამ თუ იმ მოხელის გამოძახება პლენარულ სხდომაზე, სამთავრობო საათის ჩატარება და ა.შ. ევროპული პარლამენტარიზმი იცნობს პალატების სხვადასხვა ქალაქებში მუშაობის პრაქტიკას. ეს საკითხი საკონსტიტუციო დონეზეა უკვე გადაწყვეტილი და ახლა მთავარია, რამდენად ეფექტური იქნება პარლამენტის მუშაობის ორგანიზება. დანარჩენს არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს. საჭიროა შეიქმნას ისეთი მექანიზმი, რომელიც არ შეაფერხებს პოლიტიკურ და ორგანიზაციულ პროცესებს.

ესაუბრა
გიორგი გიორგაძე